Projekt - praca

Umowa o pracę

- o czym warto wiedzieć zanim podpiszesz umowę z pracodawcą?
Katarzyna Kulas-Kurek
Katarzyna Kulas-Kurek
26.06.2020

Czym charakteryzuje się najbardziej pożądana forma zatrudnienia wśród początkujących specjalistów IT? Na co należy zwrócić uwagę podpisując umowę o pracę? Jakie obowiązki dla pracownika i pracodawcy wiążą się z tą formą współpracy? A jeśli przestaje nam być po drodze i trzeba się rozstać?

W ostatnim czasie w ogłoszeniach o pracę, nie tylko dla programistów czy specjalistów IT, coraz częściej można spotkać informację o preferowanej formie współpracy. Najczęściej powtarzającymi się sformułowaniami są Umowa o Pracę (UoP) lub B2B (samozatrudnienie, kontrakt).

Tym wpisem rozpoczynamy nasz mini-cykl, w którym wyjaśniamy czym charakteryzują się różne formy współpracy, które można znaleźć w ogłoszeniach o pracę. Pokażemy na co zwrócić uwagę przy podpisywaniu umowy, jakie przysługują Ci prawa a jakie obowiązki.

Osoby bez doświadczenia znajdą w nim odpowiedzi na wiele pytań, które pomogą im w wyborze odpowiedniej formy zatrudnienia. Specjaliści z wieloletnim doświadczeniem również znajdą w tym mini-cyklu ciekawe informacje.

 

Dziś na warsztat bierzemy umową o pracę, przez wielu uważaną za najbezpieczniejszą formę współpracy z pracodawcą.

Czym jest umowa o pracę?

Umowa o pracę to obopólne porozumienie pracownika i pracodawcy, w którym

  • Ty jako pracownik zobowiązujesz się do wykonywania na rzecz pracodawcy określonej pracy, w uzgodnionym wspólnie czasie i miejscu i pod jego kierownictwem,
  • a pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia Cię za ustalonym wcześniej wynagrodzeniem oraz zapewnienia Ci warunków do wykonania pracy.

Umowa o pracę powinna być sporządzona na piśmie.

Pracodawca, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, powinien przedstawić Ci taką umowę na piśmie, w której potwierdzone są wasze wcześniejsze ustalenia.

Umowa może być podpisana na okres próbny, czas określony lub czas nieokreślony. Najczęściej pierwszą podpisaną umową jest na okres próbny (najczęściej 3 miesiące), a następnie już na czas określony lub nieokreślony.

Warto wiedzieć!

Jeśli Twoja umowa na czas określony nie może trwać dłużej niż 33 miesiące. Co więcej, możesz zawrzeć taką umowę z tym samym pracodawcą maksymalnie 3 razy.

Jeśli łączny okres zatrudnienia jest dłuższy niż 33 miesiące lub jeśli zawartych umów jest więcej niż 3, umowa na czas określony automatycznie staje się umową na czas nieokreślony.

Co powinna zawierać standardowa umowa o pracę?

Umowa o pracę jest dokumentem i aby była ważna powinna zawierać następujące elementy:

  • miejsce pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy,
  • zakres wykonywanych prac,
  • liczba godzin do przepracowania w miesiącu,
  • czas na jaki zawierana jest umowa (czas nieokreślony lub określony np. w latach),
  • wynagrodzenie za pracę z wymienionymi składnikami.

Co przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę?

Jeśli jesteś programistą (ale nie tylko) zatrudnionym na umowę o pracę, za swoją pracę należy Ci się:

  • wynagrodzenie w formie pieniężnej (inne świadczenia pieniężne – np. udziały w firmie, są dodatkowe i również powinny być zapisane w umowie lub w aneksie do umowy),
  • urlop (płatny wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński/tacierzyński, opiekuńczy, zwolnienia chorobowe, szkoleniowy, wychowawczy).

Urlopy wypoczynkowy

Prawo do urlopu to chyba najprzyjemniejszy element pracy „na etacie”. Każdy, pracownik ale również pracodawca zdaje sobie sprawę, że wypoczęty pracownik pracuje efektywniej, jest bardziej kreatywny, popełnia mniej błędów. Wypoczynek jest równie istotny przy tworzeniu oprogramowania jak i obsłudze klienta czy maszyny produkcyjnej.

Ile dni urlopu Ci przysługuje?

  • Jeśli pracujesz mniej niż 10 lat (u wszystkich pracodawców) przysługuje Ci 20 dni (roboczych) urlopu.
  • Jeśli pracujesz więcej niż 10 lat – przysługuje Ci 26 dni urlopu.

Nie możesz się zrzec urlopu wypoczynkowego.

Urlop może być podzielony, ale jedna część nie może być krótsza niż 14 dni kalendarzowych.

Urlop macierzyński i ojcowski

Nie zagłębiając się w terminologię czy faktycznie ten czas powinien nazywać się „urlopem”, zgodnie z prawem, urlop macierzyński przysługuje kobiecie po urodzeniu dziecka.

W wymiarze 16 tygodni w przypadku urodzeniu pierwszego dziecka. W wymiarze 18 tygodni po urodzeniu drugiego dziecka. W przypadku urodzenia np. bliźniaków taki urlop wynosi 26 tygodni.

W ostatnich latach obserwujemy wzrost zainteresowania wśród naszych programistów urlopem ojcowskim.

Urlop ojcowski, jest płatny w 100% i jest przyznawany w wymiarze 2 tygodni przysługuje na każde dziecko, ale należy go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 24 miesiąca życia.

Rozwiązanie umowy o pracę

Kiedy przychodzi czas zakończenia współpracy z pracodawcą, masz kilka możliwości na rozwiązanie umowy, ale najważniejsze jest to aby

wypowiedzenie umowy było sporządzone na piśmie i podpisane.

Typy rozwiązania umowy o pracę

Jest kilka typów rozwiązania umowy o pracę:

  • za porozumieniem stron,
  • z okresem wypowiedzenia,
  • bez okresu wypowiedzenia (ze skutkiem natychmiastowym),
  • po upływie czasu na który została zawarta,
  • w dniu w którym kończy się współpraca określona w umowie o pracę.

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, to najkorzystniejsza i często najszybsza forma rozstania z pracodawcą/ pracownikiem i tak naprawdę najbardziej przez nas polecana.

Podstawową zaletą tej formy rozwiązania umowy jest to że możesz przestać pracować nawet od zaraz, nie ma potrzeby zachowania okresu wypowiedzenia. Co więcej nie ma potrzeby podawania uzasadnienia (powodu) dla rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron.

Często stosowaną praktyką jest to, że pracujesz jeszcze na przykład tydzień, po to aby zakończyć swoje projekty, przekazać zadania innej osobie.

O rozwiązanie umowy o pracę może wystąpić również pracodawca.

 

Warto wiedzieć 

Jeśli druga ze stron nie przyjmie takiej formy rozwiązania umowy o pracę, nie ulega ona rozwiązaniu.

Czy do rozwiązania umowy o pracę potrzebny jest powód?

W dokumencie oświadczającym zakończenie współpracy na czas nieokreślony lub w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez okresu wypowiedzenia powinno znaleźć się wyjaśnienie z jakiego powodu umowa jest rozwiązana.

Przyczyna wypowiedzenia umowy powinna być sformułowana jasno i konkretnie, oczywiście powinna być też prawdziwa.

Powody zwolnienia się ze skutkiem natychmiastowym

Powody dla których możesz zwolnić się ze skutkiem natychmiastowym są jasno określone w kodeksie pracy i są to:

  • orzeczenie lekarskie, w którym lekarz stwierdza, że wykonywana praca wywiera szkodliwy wpływ na Twoje zdrowie a pracodawca nie może przekierować Cię do innych zadań, które będą bezpieczne dla Twojego zdrowia a będą zgodne z Twoimi kwalifikacjami,
  • gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracodawcy wobec Ciebie jako pracownika.

Warto wspomnieć, że w drugim przypadku, jeśli jesteś związany z pracodawcą umową na czas nieokreślony, przysługuje Ci odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia, za okres wypowiedzenia. W przypadku umowy na czas określony, przysługuje Ci odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia przez okres 2 tygodni.

Wypowiedzenie umowy w trybie natychmiastowym przez pracodawcę

Również pracodawca może wypowiedzieć Ci umowę w trybie natychmiastowym, a powody zostały konkretnie określone w kodeksie pracy. Najważniejsze z nich to:

  • ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych,
  • popełnienie przez Ciebie przestępstwa (w czasie trwania umowy o pracę), które uniemożliwia dalszą pracę na zajmowanym stanowisku,
  • niezdolność do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 3 miesiące (w przypadku kiedy pracowałeś w tej firmie krócej niż 6 miesięcy) lub dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące (w przypadku zatrudnienia trwającego dłużej niż 6 miesięcy), lub jeżeli niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
  • nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy, trwająca dłużej niż miesiąc, z innych powodów niż wymienione wyżej.

Wypowiedzenie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia

Długość okresu wypowiedzenia uzależniona jest od długości trwania współpracy a także od formy współpracy.

Umowa na okres próbny:

  • do 2 tygodni – okres wypowiedzenia 3 dni robocze
  • dłuży niż 2 tygodnie – okres wypowiedzenia 1 tydzień
  • trwający 3 miesiące – okres wypowiedzenia 2 tygodnie

Umowa na czas określony i nieokreślony:

  • praca trwała krócej niż 6 miesięcy – okres wypowiedzenia to 2 tygodnie
  • praca trwała minimum 6 miesięcy – okres wypowiedzenia to 1 miesiąc
  • praca trwała minimum 3 lata – okres wypowiedzenia to 3 miesiące

Okres wypowiedzenia to czas kiedy pracodawca ma czas na znalezienie na Twoje miejsce nowego pracownika. Dla Ciebie to możliwość zakończenia prowadzonych przez siebie projektów, przekazania swoich obowiązków innemu współpracownikowi.

Czy umowa o pracę to faktycznie "święty graal" na rynku pracy?

Większość naszego społeczeństwa uważa, że dla pracownika umowa o pracę to najlepsza i najbezpieczniejsza forma zatrudnienia.

Jeśli popatrzymy na benefity – płatne urlopy czy chorobowe, to rzeczywiście jest to najkorzystniejsza forma zatrudnienia.

Co do bezpieczeństwa, z naszych obserwacji rynku pracy wynika, że jeśli redukcje w firmie mają być przeprowadzone, to nie ma aż takiego znaczenia na jakiej umowie jesteś zatrudniony. Zdarza się, że w dużych firmach pracę tracą osoby na etacie, bo są dużym obciążeniem dla firmowego budżetu (o tym będziemy pisać w kolejnych postach), a współpraca zostaje utrzymana z osobami świadczącymi usługi w ramach kontraktu.

Na uwagę zasługuje też fakt, że umowa o pracę coraz rzadziej jest istotnym argumentem przy staraniu się o kredyt (np. hipoteczny) jak jeszcze 5 czy 10 lat temu. Obecnie coraz większe znaczenie ma branża w której pracujesz oraz stanowisko pracy (a dokładnie jak szybko jesteś w stanie znaleźć sobie nową pracę).

Jak jest w naszej firmie?

Stawiamy na elastyczność, również w zatrudnieniu. Przy większości naszych projektów możemy zaproponować dowolną formę zatrudnienia.

W kolejnych postach poruszymy tematy związane z samozatrudnieniem (kontrakt/B2B), zakładaniem działalności gospodarczej czy wynagrodzeniem (brutto/netto).

 

Sprawdź nasze projekty